Hernia

Wat is een hernia?

Een hernia in de rug (hernia nuclei pulposi) is een van de bekendere rugklachten. Het is een diagnose die een arts stelt, soms met behulp van een scan. Het woord hernia betekent uitstulping en wordt ook gebruikt voor een breuk in de buikwand of het middenrif; op deze pagina gaat het om de hernia in de rug.

Tussen twee wervels ligt een tussenwervelschijf, met een stevige buitenring van vezelig kraakbeen en in het midden een zachte, geleiachtige kern. Bij een hernia is de ring op een plek zwakker geworden of ingescheurd, en drukt een deel van de kern naar buiten. Bolt de schijf alleen wat uit terwijl de ring nog heel is, dan heet dat een uitpuiling (protrusie).

Achter de schijven loopt het wervelkanaal met het ruggenmerg. Bij elke wervel verlaat links en rechts een zenuw de wervelkolom, door een kleine opening tussen twee wervels. Drukt de uitstulping tegen zo'n zenuw, of raakt het weefsel eromheen geprikkeld, dan kan dat klachten geven in het gebied dat die zenuw verzorgt. De plek van een hernia wordt aangeduid met de twee wervels waartussen de schijf ligt, bijvoorbeeld tussen de laatste twee lendenwervels (L4-L5) of tussen de laatste lendenwervel en het heiligbeen (L5-S1).

Hoe voelt een hernia?

Mensen met een hernia in de onderrug merken bijvoorbeeld:

• pijn in de onderrug, soms ontstaan na bukken, tillen of draaien, soms zonder duidelijk moment;
• pijn die via de bil uitstraalt naar het been, aan één kant, soms tot in de voet;
• pijn in het been die meer op de voorgrond staat dan de pijn in de rug;
• tintelingen, een doof gevoel of minder kracht in het been of de voet;
• pijn die toeneemt bij hoesten, niezen, persen, lang zitten of vooroverbuigen.

Pijn die via de bil langs de achterkant van het been uitstraalt, heet ischias. Die kan bij een hernia horen, maar de heupzenuw kan ook op andere plekken langs haar verloop geprikkeld raken, bijvoorbeeld in de bil.

Een hernia in de nek zit tussen twee halswervels. De pijn kan dan uitstralen naar de schouder en de arm, soms met tintelingen in de hand.

Wat doen de tussenwervelschijven?

De tussenwervelschijven liggen tussen de wervels van de wervelkolom, van de nek tot de onderrug. Ze vangen het gewicht van het bovenlichaam op en verdelen de druk over de wervels: de zachte kern werkt als een waterkussen dat de druk naar alle kanten over de ring verspreidt, en bij elke stap vangt de schijf een deel van de schok op. Tegelijk maken de schijven beweging mogelijk. Tussen twee wervels is maar een kleine beweging mogelijk, maar opgeteld kunt u ver vooroverbuigen, strekken, opzij buigen en draaien; de kern verplaatst daarbij een klein beetje binnen de ring, die hem op zijn plek houdt. Samen met de kleine gewrichten aan de achterkant van de wervels, de banden langs de wervelkolom en de spieren eromheen geven de schijven de wervelkolom zo stevigheid én beweeglijkheid.

De wervelkolom als schakel in de keten

Het lichaam werkt als een keten: botten, gewrichten, spieren en banden werken samen bij elke beweging. De onderrug rust via het heiligbeen op het bekken, en via de heupen op de benen; naar boven loopt de wervelkolom door in de bovenrug en de nek.

Beweegt ergens in die keten iets minder goed, dan nemen andere schakels werk over. Buigen de heupen minder ver, of draait de bovenrug minder mee, dan kan de onderrug meer van de beweging moeten opvangen. Andersom kan een onderrug die minder beweegt een klacht geven op een andere plek, bijvoorbeeld in de bil, het bekken of de heup.

Daarnaast is er de fysiologische kant: via zenuwen en bloedvaten hangt de onderrug samen met de bil, het been en de voet. Daardoor kan een geprikkelde zenuw in de rug klachten geven op een heel andere plek.

Wat kan ik als osteopaat betekenen bij een hernia?

De hernia zelf behandel ik niet. Wel kan het lichaam rondom een hernia anders gaan bewegen: u gaat de pijn bijvoorbeeld ontzien, waardoor spieren aanspannen en de onderrug, het bekken, de heupen of de bovenrug minder goed meebewegen. Daar richt ik me op. Ik onderzoek welke delen in de keten minder goed bewegen en behandel die met manuele technieken, met als doel dat de onderrug zo min mogelijk werk hoeft over te nemen.

Zo'n aanpassing kan ook blijven bestaan als de hernia zelf al hersteld is, soms nog jaren later. Dan kunnen er restklachten zijn die niet zozeer door de hernia komen, maar door de manier waarop het lichaam zich in die periode heeft aangepast.

Hoe ik als osteopaat onderzoek en behandel bij een hernia

Ik begin met een gesprek over uw klachten: waar u de pijn voelt, of die uitstraalt, bij welke bewegingen en houdingen het verandert, en wat uw lichaam eerder heeft meegemaakt, zoals een val, een blessure, een operatie of een bevalling. Is er al een diagnose gesteld of een scan gemaakt, dan neem ik dat mee.

Daarna onderzoek ik met mijn handen het hele lichaam: hoe de onderrug buigt, strekt en draait, en hoe de heupen, het bekken en de bovenrug daarbij meebewegen. Waar nodig krijgt u persoonlijk advies, afgestemd op wat ik bij u zie.

U heeft geen verwijzing nodig. Twijfelt u over uw klachten, overleg dan met uw huisarts.