Osteopathie na de bevalling

Klachten na de bevalling

Het lichaam kan veel van de veranderingen van zwangerschap en bevalling opvangen. Toch merken vrouwen na de bevalling bijvoorbeeld:

• rugklachten of bekkenklachten;
• een instabiel gevoel in het bekken;
• pijn in de heup of de lies;
• klachten aan nek, schouders of bovenrug, bijvoorbeeld bij het voeden, tillen of dragen;
• een buikwand die anders aanvoelt, of spieren die uit elkaar zijn geweken (diastase);
• tintelingen in de benen of de armen.

Ook maagzuur, een opgeblazen gevoel, een moeizame vertering of obstipatie, blaasklachten, druk op de borst en kortademigheid komen na een zwangerschap voor. Laat bij deze klachten eerst door uw huisarts of verloskundige een medische oorzaak uitsluiten. Is die er niet, dan kunnen ze soms samenhangen met weefsel rond middenrif, ribbenkast, buik of bekken dat door de zwangerschap stijver is geworden.

Wat doen bekken, bekkenbodem en buikwand?

Om klachten na de bevalling te begrijpen, kijk ik eerst naar wat het gebied rond het bekken doet. Het bekken, de bekkenbodem, de buikwand en de onderrug hebben samen verschillende taken, die bij bijna elke beweging tegelijk meedoen.

Een van die taken is dragen en doorgeven. Het bekken geeft het gewicht van de romp via de heupen door aan de benen. De bekkenbodem sluit het bekken aan de onderkant af, als een hangmat van spieren en bindweefsel tussen het schaambeen, het stuitje en de zitbeenderen, en draagt de organen in het bekken.

Een andere taak is stabiliseren. Dat doen de spieren rond het bekken niet alleen, maar samen: de diepe buikspieren, de rugspieren, de bekkenbodem, het middenrif en de bilspieren. Het middenrif vormt het dak van de buikholte, de bekkenbodem de bodem, en de buik- en rugspieren de wanden. Samen regelen ze de druk in de buik en geven ze het bekken en de onderrug stevigheid, bijvoorbeeld bij tillen, hoesten, niezen en persen.

Daarnaast bewegen ze mee met de ademhaling. Bij elke inademing zakt het middenrif, en geven de buikwand en de bekkenbodem een beetje mee. Bij uitademen veren ze weer terug.

Een voorbeeld van die samenwerking: in het midden van de buik lopen de twee rechte buikspieren naast elkaar, verbonden door een strook bindweefsel, de witte lijn. De diepe buikspieren lopen als een brede band om de buik heen en zetten aan de achterkant vast op een stevige bindweefselplaat over de onderrug. Zo zijn de buik en de onderrug direct met elkaar verbonden.

Wat zwangerschap en bevalling van uw lichaam vragen

Tijdens de zwangerschap kantelt het bekken naar voren, wordt de onderrug holler, de middenrug boller en de nek weer holler. Uw baby groeit alle kanten op, waardoor druk ontstaat op de wervelkolom, het bekken, het middenrif, de ribbenkast en de buikwand. Ook de ligging van uw baby, zoals een stuitligging, en de schopjes kunnen de beweeglijkheid van de omgeving beïnvloeden.

Ook de taken van bekken, bekkenbodem en buikwand veranderen. De buikwand rekt mee met de groeiende baby, en de twee rechte buikspieren kunnen daarbij uit elkaar wijken, doordat de witte lijn ertussen oprekt. De banden rond het bekken worden soepeler. De bekkenbodem draagt maandenlang een steeds zwaardere baarmoeder.

De bevalling zelf is een ingrijpende gebeurtenis die gepaard gaat met grote krachten. Er staat veel druk op de ribbenkast, het middenrif, de rug, de bekkenbodem, het bekken en de heupen. Tijdens het persen ontstaat ook spanning in andere spieren, zoals die van nek, schouders, armen en benen.

Na de bevalling krijgen bekken, bekkenbodem en buikwand hun gewone taken weer terug. In diezelfde periode vraagt het tillen, dragen en voeden van uw baby ook veel van uw lichaam.

Bekken en buik als schakels in de keten

Het bekken ligt midden in de keten, tussen de wervelkolom en de benen. Mechanisch is het via de buikwand verbonden met de ribbenkast, via de bindweefselplaat over de onderrug met de rug, en via de heupen met de benen. Van binnenuit spant de bekkenbodem zich tussen het schaambeen en het stuitje. Wat er in het bekken en de buik gebeurt, merkt de rest van de keten, en andersom.

Doet een schakel een taak minder goed, dan nemen andere schakels het over. Geeft de buikwand na de zwangerschap minder stevigheid, dan kunnen de rugspieren, de bilspieren of de bekkenbodem meer werk moeten doen om bekken en onderrug stevig te houden. Bij tillen, dragen en voeden kunnen ook de bovenrug, de schouders en de nek meer moeten doen. Zo kan een klacht ontstaan in de onderrug, de lies of hoger in de rug, de schouders of de nek, terwijl bekken en buik eraan meedoen.

Andersom kan het bekken ook de schakel zijn die werk overneemt. Beweegt de onderrug of een heup minder goed, of bewegen de ribbenkast en het middenrif minder soepel, dan kan het bekken meer moeten bijdragen bij tillen, dragen en draaien. Het bekken wordt dan anders of zwaarder belast, en zo kan er ook in het bekken een klacht ontstaan.

Heeft een schakel zijn taak na de bevalling nog niet helemaal opgepakt, dan kunnen andere schakels werk overnemen. Zo kan er ook een klacht ontstaan als de bevalling al langer geleden is.

Daarnaast is er de fysiologische verbinding. De zenuwen voor de bekkenbodem, de bil en de benen komen uit het onderste deel van het ruggenmerg en verlaten de wervelkolom ter hoogte van de onderrug en het heiligbeen. Het middenrif wordt aangestuurd door zenuwen die uit de nek komen. En de grote bloedvaten voor de benen lopen langs en door het bekken. Zo hangen bekken, buik, middenrif en onderrug ook via zenuwen en bloedvaten met elkaar samen.

Hoe botten, spieren, pezen, bloedvaten en zenuwen samenwerken, leest u bij het lichaam als keten.

Na een keizersnede

Een keizersnede verloopt anders dan een vaginale bevalling: de buikwand en de lagen eronder zijn geopend en weer gesloten. Waar weefsel geneest, ontstaat littekenweefsel. Dat hoort bij het genezen en hoeft geen probleem te zijn: lang niet iedereen houdt klachten na een keizersnede.

Heeft u na een keizersnede wel klachten aan rug, bekken of buik, dan kunt u hier terecht. De buikwand is via bindweefsel verbonden met het bekken, de ribbenkast en de onderrug. Daarom kijk ik dan ook naar de beweeglijkheid van de buik en het gebied rond het litteken, en naar hoe dat samenwerkt met rug en bekken.

Wat kan meespelen bij klachten na de bevalling?

Bij klachten na de bevalling kijk ik naar meerdere lagen. Het kan gaan om een overbelasting van de gewrichten, banden of spieren rond het bekken zelf. Maar de reden van die overbelasting kan ook in de onderrug, de ribbenkast, de heupen of verder in de benen liggen. Factoren die in verband worden gebracht met klachten na de bevalling zijn bijvoorbeeld:

• een lange of juist heel snelle bevalling, een tang- of vacuümverlossing of een keizersnede;
• klachten aan rug of bekken die er tijdens de zwangerschap al waren;
• veel tillen, dragen en voeden, steeds op dezelfde manier of aan dezelfde kant;
• een oude beperking die het lichaam voor de zwangerschap nog kon opvangen, bijvoorbeeld na een val, een operatie of een blessure.

De plek waar het pijn doet, is niet altijd de plek waar het probleem begint. Waar het bij u vandaan komt, verschilt per persoon en kan ik pas zeggen na onderzoek.

Hoe ik als osteopaat klachten na de bevalling onderzoek en behandel

Ik begin met een gesprek over uw zwangerschap, de bevalling en uw klachten. Daarna onderzoek ik het hele lichaam, met extra aandacht voor alle structuren waar tijdens de zwangerschap en de bevalling meer van gevraagd is: rug, bekken, middenrif, ribbenkast en buik.

Ik kijk hoe het bekken zijn taken doet: hoe de bekkengewrichten meebewegen, hoe bekken en onderrug stevigheid krijgen als u op één been staat, en hoe ribbenkast, middenrif en buikwand meebewegen met de ademhaling. Ik onderzoek ook de heupen, de bovenrug, de schouders en de nek, en de gebieden waar de zenuwen en bloedvaten langs het bekken naar de benen lopen.

Ik ga op zoek naar de schakels in de keten die bij uw klachten meespelen. Met zachte, manuele technieken optimaliseer ik de samenwerking tussen spieren, pezen, botten, banden, gewrichten, zenuwen en bloedvaten, afgestemd op uw herstellende lichaam. Waar nodig krijgt u persoonlijk advies, afgestemd op wat ik bij u zie.

Hoe een afspraak verloopt, leest u bij zo verloopt een behandeling. U kunt hiervoor terecht in Amsterdam West en in Haarlem. Een afspraak duurt 40 minuten en u heeft geen verwijzing nodig.

Twijfelt u over uw klachten, overleg dan met uw huisarts of verloskundige.