Pijn aan het stuitje

Wat is stuitpijn?

Stuitpijn, of coccygodynie, is pijn aan of rond het stuitje. Het stuitje, ook wel staartbeen genoemd, is het laatste stukje van de wervelkolom. Het bestaat uit drie tot vijf kleine wervels die deels met elkaar vergroeid zijn, en het zit met een klein gewricht vast aan de onderkant van het heiligbeen.

Het heiligbeen is het driehoekige bot tussen de twee bekkenhelften, onderaan de rug. Samen vormen de bekkenhelften, het heiligbeen en het stuitje het bekken. Aan het stuitje hechten banden en spieren vast, onder andere van de bekkenbodem en van de grote bilspier.

Hoe voelt stuitpijn?

Mensen met stuitpijn merken bijvoorbeeld:

• een zeurende of stekende pijn aan het stuitje, onderaan de rug tussen de billen;
• pijn bij zitten, vooral op een harde ondergrond of als u achterover leunt;
• pijn bij opstaan uit een stoel;
• een gevoelige plek als u op het stuitje drukt.

Klachten kunnen opvallen na een val op het stuitje, na een bevalling of als u langer zit dan u gewend bent. Ze kunnen ook ontstaan zonder dat u een duidelijk moment kunt aanwijzen.

Wat doet het stuitje?

Het stuitje is het onderste steunpunt van de wervelkolom en een aanhechtingsplek voor de bekkenbodem. Als u rechtop zit, rust het gewicht op de twee zitbeenknobbels; leunt u achterover, dan komt er ook gewicht op het stuitje. Het stuitje kan daarbij een klein beetje naar voren en naar achteren bewegen ten opzichte van het heiligbeen. De spieren van de bekkenbodem spannen als een hangmat tussen het schaambeen, de zitbeenknobbels en het stuitje; ze dragen de inhoud van het bekken en bewegen mee bij ademen, hoesten en tillen. Zo werken het stuitje, het heiligbeen, de bekkenbodem en de bilspieren bij zitten, staan en bewegen samen.

Het stuitje als schakel in de keten

Het stuitje is het onderste stukje van de wervelkolom en zit via het heiligbeen vast aan het bekken en de SI-gewrichten. Bij zitten, opstaan, lopen en bukken bewegen de onderrug, het heiligbeen en het bekken mee, en spannen de bekkenbodem en de bilspieren, die aan en rond het stuitje vastzitten, aan en ontspannen ze weer. Wat er in het bekken of de onderrug gebeurt, merkt het stuitje daardoor. Beweegt het heiligbeen minder soepel, bijvoorbeeld na een val, dan kan het stuitje bij zitten anders belast worden. Hetzelfde kan gebeuren als het bekken na een bevalling anders beweegt, als de onderrug minder meebuigt bij zitten en opstaan, of als de bekkenbodem- en bilspieren rond het stuitje anders aanspannen. In al die gevallen kan het stuitje anders of zwaarder belast worden. Zo kan een klacht aan het stuitje samenhangen met wat er elders in het bekken of de rug gebeurt.

Langs het heiligbeen en het stuitje lopen bovendien zenuwen en bloedvaten naar het gebied rond het stuitje en de bekkenbodem, zodat het stuitje ook langs die weg samenhangt met de onderrug en het bekken.

Hoe botten, spieren, pezen, bloedvaten en zenuwen samenwerken, leest u bij het lichaam als keten.

Wat kan meespelen bij stuitpijn?

Bij stuitpijn kijk ik naar meerdere lagen. Het kan gaan om het stuitje zelf of het gewrichtje met het heiligbeen. Maar ook het bekken, de heupen, de onderrug en de spieren die aan het stuitje vastzitten, kunnen meespelen. Wat kan meespelen is bijvoorbeeld:

• een val op het stuitje, ook als die al langer geleden is;
• een bevalling, waarbij het stuitje naar achteren beweegt om ruimte te maken; meer over die periode leest u bij osteopathie na de bevalling;
• een oude blessure of operatie in het gebied van het bekken, de heupen of de onderrug;
• een bekken of onderrug die minder soepel beweegt.

De plek waar het pijn doet, is niet altijd de plek waar het probleem begint. Waar het bij u vandaan komt, verschilt per persoon en kan ik pas zeggen na onderzoek.

Hoe ik als osteopaat stuitpijn onderzoek en behandel

Ik begin met een gesprek over uw klachten: waar en wanneer u de pijn merkt, hoe ze begonnen zijn, en wat uw lichaam eerder heeft meegemaakt, zoals een val, een bevalling, een blessure of een operatie.

Daarna onderzoek ik met mijn handen het hele lichaam. Ik kijk naar de beweeglijkheid van het stuitje, het heiligbeen, het bekken en de heupen, en daarboven de onderrug, en naar de gebieden waar de zenuwen en bloedvaten van het bekken doorheen lopen. Het onderzoek en de behandeling van het stuitje doe ik van buitenaf.

Ik ga op zoek naar de schakels in de keten die meespelen bij uw klachten. Met manuele technieken optimaliseer ik de samenwerking tussen spieren, botten, banden, gewrichten, zenuwen en bloedvaten. Waar nodig krijgt u persoonlijk advies, afgestemd op wat ik bij u zie.

U heeft geen verwijzing nodig. Twijfelt u over uw klachten, overleg dan met uw huisarts.